Fundacja rodzinna to narzędzie, które pozwala uporządkować sukcesję, chronić majątek rodzinny i zaplanować jego przekazywanie kolejnym pokoleniom. Dla wielu rodzin i przedsiębiorców stała się ważnym elementem długoterminowego zarządzania majątkiem.
Obecnie trwają jednak prace nad zmianami w przepisach dotyczących fundacji rodzinnych. Rząd opublikował projekt raportu z trzyletniego przeglądu regulacji, z którego wynika, że modyfikacje mogą objąć zarówno kwestie podatkowe, jak i zasady funkcjonowania fundacji.
Dlaczego przepisy mogą się zmienić?
Fundacja rodzinna została stworzona głównie po to, aby pomagać w sukcesji i chronić majątek rodzinny przez kolejne pokolenia. W praktyce pojawiły się jednak przypadki, w których fundacje były wykorzystywane przede wszystkim do uzyskania korzyści podatkowych. Planowane zmiany mają więc doprecyzować przepisy i ograniczyć takie sytuacje.
Najważniejsze planowane zmiany
Projektowane kierunki zmian można podzielić na trzy główne obszary: podatki, rejestrację oraz zasady działania fundacji.
1. Zmiany podatkowe
Najważniejsze planowane zmiany dotyczą podatków. Preferencje podatkowe mają zależeć m.in. od tego, jak długo fundacja posiadała dany składnik majątku przed jego sprzedażą.
Oznacza to, że krótkoterminowe transakcje mogą przestać być korzystne podatkowo. Dotyczy to np. sytuacji, w których aktywa są wnoszone do fundacji, a następnie szybko zbywane.
Planowane jest również doprecyzowanie zasad opodatkowania najmu nieruchomości oraz pożyczek udzielanych przez fundację. Fundacje mają zostać objęte także regulacjami dotyczącymi zagranicznych jednostek kontrolowanych oraz tzw. exit tax.
2. Nowy model opodatkowania
W przyszłości opodatkowanie fundacji rodzinnej może zostać podzielone na trzy etapy:
Wniesienie aktywów do fundacji
Pierwszym etapem będzie przekazanie majątku do fundacji. To ważny moment z punktu widzenia planowania struktury aktywów i potencjalnych skutków podatkowych.
Bieżące funkcjonowanie fundacji
Drugim etapem będzie codzienne zarządzanie majątkiem fundacji oraz uzyskiwanie przez nią przychodów.
Wypłata świadczeń beneficjentom
Trzecim etapem będzie wypłata świadczeń na rzecz beneficjentów.
Zgodnie z założeniami, preferencja podatkowa nie będzie już polegać na pełnym odroczeniu podatku do nieokreślonej przyszłości. Docelowo efektywny poziom opodatkowania fundacji ma być zbliżony do opodatkowania dochodów kapitałowych osób fizycznych.
Rejestracja fundacji ma być prostsza
Rejestr fundacji rodzinnych ma zostać przeniesiony do Krajowego Rejestru Sądowego. Sprawami fundacji ma zajmować się więcej sądów niż obecnie, a cały proces ma być możliwy przez Internet.
Dla osób planujących założenie fundacji może to oznaczać szybszą i wygodniejszą procedurę.
Zmiany w funkcjonowaniu fundacji
Planowane są także modyfikacje dotyczące zasad działania fundacji rodzinnych.
Rzeczywisty cel sukcesyjny
Szczególne znaczenie ma mieć rzeczywisty cel sukcesyjny. Ograniczenia mogą objąć fundacje, w których fundator jest jedynym lub głównym beneficjentem, ponieważ może to wskazywać na brak faktycznego celu sukcesyjnego.
Dodatkowe organy i konflikt interesów
Możliwe będzie powoływanie dodatkowych organów eksperckich lub doradczych. Jednocześnie członkowie organów fundacji mają być zobowiązani do ujawniania konfliktu interesów.
Zakaz darowizn
Fundacje rodzinne nie będą mogły dokonywać darowizn. Takie działania mogą być uznawane za sprzeczne z obowiązkiem ochrony majątku na rzecz beneficjentów.
Zachowek i jawność majątkowa
Planowane jest także doprecyzowanie zasad odpowiedzialności za zachowek, gdy jeden fundator utworzył więcej niż jedną fundację rodzinną.
Jak przygotować się do nadchodzących zmian?
Rekomendujemy wcześniejszą ocenę fundacji rodzinnej w kontekście planowanych zmian. W praktyce warto skupić się przede wszystkim na:
- sprawdzeniu dokumentów fundacji – warto sprawdzić statut i pozostałe dokumenty założycielskie. Powinny być spójne z rzeczywistym celem sukcesyjnym oraz zakresem przewidzianym w ustawie.
- weryfikacji bieżącej działalności – należy ocenić, czy fundacja faktycznie realizuje funkcję sukcesyjną, a nie służy wyłącznie optymalizacji podatkowej.
- analizie struktury aktywów – w kontekście planowanego wymogu minimalnego okresu posiadania aktywów warto przeanalizować historię nabycia składników majątku wniesionych lub planowanych do wniesienia do fundacji.
Co dalej z fundacjami rodzinnymi?
Planowane zmiany nie oznaczają końca fundacji rodzinnych. Pokazują jednak, że ustawodawca zmierza w kierunku większej kontroli i silniejszego powiązania preferencji podatkowych z rzeczywistym celem sukcesyjnym. Dla fundatorów i beneficjentów oznacza to potrzebę większej uważności oraz wcześniejszego przygotowania się do nowych regulacji.
Będziemy na bieżąco monitorować postęp prac legislacyjnych i informować o najważniejszych zmianach, które mogą mieć wpływ na funkcjonowanie fundacji rodzinnych.
Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani inwestycyjnej. Treść została przygotowana w konsultacji z kancelarią GWW Legal & Tax.